Heren met banieren. De baanrotsen van Brabant in de vijftiende eeuw

Abstract

In 1968 publiceerde Wim Blockmans zijn eerste artikel over de samenstelling van de eerste vergadering van de Staten-Generaal. 1 Het is een aanzet geweest voor een uitgebreider onderzoek naar Statenvergaderingen met name die van Vlaanderen.In het artikel was als bijlage een uitgave opgenomen van een convocatielijst voor de Staten Generaal die waarschijnlijk was opgesteld in het voorjaar van 1464.Voor het onderzoek naar de adel in de Nederlanden was deze lijst van belang omdat zij een momentopname biedt van wie er op dat moment tot de tweede stand werd gerekend.Het is namelijk veel moeilijker om de vertegenwoordigers van de adel (tweede stand) in kaart te brengen dan die van de steden (derde stand) die aan de hand van bijvoorbeeld stadsrekeningen kunnen worden geïdentificeerd. 2 In dit artikel gebruik ik twee vergelijkbare convocatielijsten voor de Staten van Brabant uit het eerste kwart van de vijftiende eeuw om zicht te krijgen op de stratificatie van de adel in dit hertogdom.Daarbij richt ik me vooral op de baanderheren, ook wel baanrotsen genoemd, de topcategorie binnen de adel.In de meeste administratieve bronnen is het zeer lastig om baanrotsen te identificeren omdat zij doorgaans in één adem worden genoemd met de ridders en knapen.De Brabantse convocatielijsten maken dit onderscheid wel, waardoor de contouren van deze groep van 'superedelen' in het eerste kwart van de vijftiende eeuw duidelijk worden.Banieren werden al in het Romeinse leger gebruikt om de verschillende divisies aan te geven en om duidelijk te maken waar de commandant zich bevond.Ook in de middeleeuwen hadden banieren een functie tijdens de oorlogvoering.De term * Ik ben Godfried Croenen, Antheun Janse en Robert Stein zeer erkentelijk voor hun commentaar op een eerdere versie van dit artikel.Gedurende de eerste twee weken van mijn verblijf als fellow-in-residence aan het Netherlands Insitute for Advanced Study (NIAS) te Wassenaar, legde ik de laatste hand aan dit artikel.Ik dank de rector en de staf van het NIAS hartelijk voor de geboden gastvrijheid en ondersteuning. 1 Blockmans, 'De samenstelling', 59.

Cite this work

No public copy is stored for this record, so only the metadata is cited.

Stored only when both papers are in the corpus — 14 citations exist upstream.