“Örgüt Kültürünü Oluşturan Faktörler ”

Abstract

G RGünümüzde küreselle me olgusu nedeniyle, ulusal ve uluslar aras arenada rekabet edebilmeleri için örgütler, rekabet güçlerini art rmak durumundad rlar.Rekabet gücünü art rmak ise, çal anlar n kendilerini örgütle bütünle tirmelerine, örgüt için kolayl kla özveride bulunabilmelerine ba l d r.Bu da örgütlerde ortak bir gücün varl n gerektirir.En basitinden en ilerisine kadar tüm örgütlerde var olan bu ortak güç kültür dür.Kültür, insan topluluklar n n geçmi leri, ya ama, üretim biçimleri, bunlarla ilgili geli meler vb.nsan topluluklar n n sosyal ili kileri ile ilgilidir.Örgüt kültürü, toplum kültürünün bir alt kültürüdür.Dolay s yla örgüt kültürü, bir örgütün içinde yer alan bireylerin davran lar n yönlendiren normlar, davran ve de erler, inançlar ile al kanl klar sistemi olarak ifade edilir.Günümüzde örgüt kültürü kurulu lar n rekabet avantaj kazanmalar nda önemli bir rol oynamaktad r.Örgüt kültürü, örgüt üyelerine farkl bir kimlik veren ve örgüte ba lanmas na yard mc olan ve örgüt üyeleri taraf ndan payla lan iç de i kenleri sunmaktad r.Örgüt kültürü soyut ve birbirini tamamlay c çok say da faktörden olu maktad r. nsana verilen önemi sadece çal anlarla de il ili ki içinde bulunulan tüm insanlarla geni bir çerçevede ele alan örgüt kültürü maddi unsur ve hedeflerden çok manevi amaçlar ve moral de erlerden olu mas nedeni ile de her örgütte farkl bir yap da ortaya ç kmaktad r.Bu noktadan hareketle bu çal mada örgüt kültürünü olu turan faktörler incelenmi tir.I. KÜLTÜR KAVRAMI, ÇE TLER VE ÖNEM 1. Genel Olarak Kültür Kavram Her toplum, bireylerin belirli durumlarda kar la t sorunlar çözümlemek ve gereksinmelerini gidermek için bir çok araçlara ihtiyaç duyar.Ki inin içinde bulundu u çevre artlar na, toplu olarak ya ad insanlarla olan ili kilerine, kar l kl etkilerin ekline ve biyolojik bir varl k olarak duydu u gereksinmeleri gidermek için edindi i yetenek ve beceriklili e göre, bu araçlar s n rlanmakta ve de i mektedir.Bununla beraber, en basitinden en ilerisine kadar her türlü insan toplumunda kültür denilen ortak bir olgu vard r.Her yerde ve her toplumda belirli maddi gereksinmeleri gidermek amac yla olu turulmu kaba ve incelmi , i lenmi bir tekni in yan nda insan ili kilerini düzenleyen kurallar, gelenekler, fikirler ve ki isel dü ünceler vard r. te bu ili ki ve sistemlerin toplam Malinowski nin dedi i gibi, insan n tabiata kar fakat kendisi için yaratt bir vas tadan ibaret olan ve kültür ad verilen sosyal bir kurum ve olguyu meydana getirir. 1 Dolay s yla örgütler çal malar n sürdükleri sosyal sistemin bir parças d rlar.Ba ta e itim ve kültür olmak üzere, toplumsal inançlar, gelenekler, de er yarg lar gibi faktörler örgütün çal malar n etkiler. 2 Her toplumun kendine özgü bir kültürü vard r.Kültür özellikleri yaln z milletten de i mez, ayn ülkenin kent ve köylerinde, hatta ayn kentin de i ik mahallelerinde oturan insanlar n kendilerine özgü kültürleri, gelenek ve görenekleri vard r. 3 Yani kültür ve toplum yan yanad r.Ancak sahip olduklar farkl kültürler, yap lar ve sistemler nedeni ile toplumlar birbirlerinden farkl d rlar.Ayn ekilde bulundular toplumun ve kültürün özelliklerini ta yan bireylerden olu an örgütler de çe itli ve farkl d rlar.4 Örgüt, belirlenmi bir amaca ula mak için, bir araya gelmi bireylerden olu ur.Bu bireyler örgüte kendi ki iliklerini ve sosyal güdülerini de beraberinde getirirler.5 Bu nedenle, örgütleri içinde yer ald klar toplumun birer küçük örne i olarak dü ündü ümüzde, dünyadaki farkl toplum ve kültürlere benzer biçimde örgütlerin de farkl kültürel özelliklere sahip olduklar söylenebilmektedir.Nas l ki insanlar, kültürleme biçimlerine ba l olarak farkl ki iliklere sahip iseler, örgütlerin de ayn ekilde sahip olduklar özellikler, sahip olduklar farkl kültürlerle aç klanabilmektedir.6 Her kültür sistemi kendi özelliklerine ve yap sal konumuna göre de i en iç ve d dinamiklere ba l bulunmaktad r.Kültürleri böylesine bir ba ml l n d nda dü ünebilmek olanaks zd r.Bir toplumun bütününün, tek bir kesiminin ya da bireyinin geli imleri gözönüne al nd zaman kültür sözcü ünün birbirinden farkl ça r mlar uyand rd gözlenmektedir.Bireyin kültürü toplumun kültürüne, toplumun kültürü de tek tek bireyin kültürüne do rudan do ruya ba l bir görünüm sergilenmektedir.lk olarak incelenmesi gereken de kültür kavram n n anlam d r. 7 Kültür Kavram n n Tan mGünümüzde kültürle ilgili olan, herkesi tatmin edecek ekilde yap lm bir kültür tan m bulmak zordur.8 Çünkü; bireysel ve toplumsal hayat n bir ürünü olan kültür, yine bireysel ve toplumsal hayat sürekli olarak etkilemektedir.Kültür, en geni anlam yla bir toplumun tüm ya am biçimidir.9 Taylor, kültür için öyle bir tan m yapm t r: Bilgi, inanç, san at, ahlâk, hukuk ve örf ve adetlerden ve insan n toplumun bir üyesi olarak elde etti i bütün yeteneklerden olu mu bir bütündür Kültür k sa anlam yla bile birçok eyler dü ündürür.Sözcük, temel iki noktay içermektedir.Bunlardan birincisi standardize olmu sosyal davran lar (davran lar, duygular, hareket biçimleri vb.), ikincisi ise grubun üretti i materyallerdir (sanat, mimari vb.). 10 Hofstede ise kültürü: bir grup insan di erlerinden ay ran zihinsel, programlama olarak tan mlamaktad r.Bu tan mdan hareketle, bireysel düzeyde zihinsel programlara ili kin kaynaklar n, ki inin yeti ti i ve ya am deneyimlerini elde etti i sosyal çevrelerde yatt söylenebilir.Hofstede e göre programlama aileden ba lamakta, okulda, arkada gruplar nda, çal ma ortam nda ve içinde ya an lan toplumda devam etmektedir.Kültür, ö renme sonunda olu makta, bir ba ka deyi le, ki inin genlerinden de il, sosyal ortam ndan kaynaklanmaktad r. 11 Linton a göre kültür, ö renilmi davran lar ile belirli bir cemiyetin üyelerince birbirlerine aktar lan davran lar n sonucu dur.12 Böylece kültür ö renme yolu ile bir geçi tir.Kültür ayn zamanda geleneklerle varl n sürdürür.Kültürün süreklili i, insan n gruptan ö renebilmesi yetene ine dayan r.Kültür ö renilen tav r ve harekettir.Herskovits kültürü, insan n yapt her eyin toplam olarak tan mlarken, Geertz bir toplumun üyelerince payla lan anlamlar n tümüdür der.13 Dolay s yla, kültürü bir arada bulunan insanlar ekillendirir.14 Yap lan tan m ve aç klamalarda da görüldü ü gibi, kültür olgusu, insan n hayat n n ayr lmaz bir parças oldu u kadar tan mlanmas da güç bir kavramd r.Basit bir söyleyi le kültür, insan n ya am biçimi oldu una göre, ya amda yer alan birçok sürecin kültürle kar l kl etkile im içinde oldu u sonucuna var labilir.Her insan n kendisine has bir tak m özellikleri oldu u gibi bir arada ya ayan insanlar da zamanla kendilerine has bir hayat biçimi ve ürünler olu tururlar.Dolay s yla ekonomik ve sosyal sistemin bir parças olan örgütlerin kendisine has ya am biçimi ve ürünleri, örgütlerin kültürünü olu turur.Örgüt kültürünün ne oldu unu anlamak için öncelikle kültürün örgütteki yerini ve önemini incelemek gereklidir. Kültürün Örgütteki Yeri ve ÖnemiHer canl organizma gibi ya amak ve ayakta kalmak zorunda olan örgütler farkl kültür mozayi ine sahip bireylerden olu maktad r. 15 Kültür örgüt içinde çal anlar o örgütün amaçlar na ve çal anlar da birbirine ba lay c bir rol oynar.Dolay s yla, örgütün amaç, karar, strateji, plan ve politikalar n n olu turulmas nda ve ba ar s nda kültürün önemli bir yeri ve önemi vard r.Örgüt belirli bir toplumda faaliyetlerini sürdürür.Bu toplumun üyelerinin kendilerine özgü inançlar , de er yarg lar , çe itli olaylar kar s nda belirli tav rlar vard r.Örgüt aç s ndan bu kültürel ö eleri bilmenin önemi büyüktür.Ancak, bir toplumun içerisinde çal malar n sürdüren örgüte, o toplumun bilgisel özellikleri, kanunlar , teknolojik seviyesi de etki edecektir.O halde örgüt aç s ndan kültür, kurulu un çal ma eklini ve faaliyetlerinin sonucunu etkileyen, belirli insan topluluklar nca olu turulan, inançlar, de erler, örf ve adetler ve di er ki iler aras ili kilerin sonuçlar n kamam d r. 16 Hemen her örgüt, amaçlar na ula abilmek için üyelerinin deste ini, onlar n etkili kat l m n ister.Bireylerin ortaya uyum sa lamas örgütle etkinlik ve verimlili in önemli bir unsurudur.Örgütte geçerli olan kültürel özellikleri kabullenen bireyler, örgütün ve yönetimin beklentilerine pozitif katk sa lar.Bireyin içinden ç k p geldi i kültürel ortam, örgütte geçerli olan kültür ile benzerlik arz ederse üyelerinin uyum sorunlar en dü ük seviyede kalabilecektir.Örgüt mutlaka, olu turulacak örgüt kültürünün çal anlar n verimine olumlu katk da bulunabilece ini hesaba katmal d r.Her örgütün kendi kurallar na, geleneklerini, göreneklerini ve bunlarla da kültürünü yaratt söylenebilir.17 Etkin örgütlerin mükemmel olman n önemini art ran iç kültürlere sahip oldu u söylenebilir.O halde bir örgütün kültürünü u ekilde tan mlayabiliriz; bir örgütün içindeki insanlar n davran lar n yönlendiren normlar, davran lar, de erler, inançlar ve al kanl klar sistemidir.18 Neticede kültürün örgütteki yeri ve önemi yads namaz. Kültürün ÖzellikleriTan mlar çok çe itli olan kültür kavram gözden geçirildi inde, kültürün ortak özellikleri olarak görülebilecek baz noktalar bulunabilmektedir.Bu özellikler öyle özetlenebilir 19 :-Kültür bir toplumu di erinden ay rmak için bir tür alâmeti farika (marka)d r.-Kültür toplum de erlerini bir bütün haline getirir ve bunlar sistematik bir biçimde ta r.-Kültür toplumun üyelerince payla l r.-Kültür, dayan man n en önemli temellerinden birisidir.-Kültür ö renilmi davran lardan olu ur -Kültür sosyal yap n n bir kopyas n verir.

Cite this work

No public copy is stored for this record, so only the metadata is cited.

Stored only when both papers are in the corpus — 38 citations exist upstream.