Clusters en clusterbeleid ter stimulering van innovatie, een methodologische reflectie

Abstract

Het stimuleren van technologische innovatie staat volop in de belangstelling.Dit geeft aanleiding tot nieuwe beleidsmaatregelen ter ondersteuning van het innovatieproces, waarbij de creatie van goed functionerende regionale en nationale innovatiesystemen centraal staat.Een van de aanpakken die sinds enkele jaren sterk in de belangstelling kwam, betreft de oprichting en de ondersteuning van zogenaamde "clusters."Het clusterbegrip vindt zijn oorsprong in het onderzoek naar de competitiviteit van regio's zoals dit begin de jaren 1990 door Michael Porter werd ontwikkeld.Sindsdien wordt door beleidsmakers veel verwacht van het clusterconcept.Het wordt vaak beschouwd als één van de potentiële niveaus van analyse die het huidig economisch denken rond industriële sectoren kan overschrijden en, zodoende, aanleiding kan geven tot de ontwikkeling van nieuwe economische indicatoren die beter aansluiten bij de behoeften van de huidige kennismaatschappij.Het clusterconcept heeft dan ook gretig ingang gevonden bij al wie vanuit theoretisch en praktisch standpunt betrokken is bij het ontwikkelen van een innovatiebeleid.In dit artikel wordt aangetoond dat, vanuit theoretisch perspectief, het clusterbegrip allerminst eenduidig gedefinieerd is.Vooral-" Departement Toegepaste Economische Wetenschappen, K.U.Leuven, Leuven.De auteur wenst de anonieme referee te bedanken voor de nuttige suggesties bij het herwerken van dit artikel.Dit artikel kwam mede tot stand dankzij de steun van het Vlaams Technologie Observatorium, (IWT, Brussel).ders tot de ontwikkeling van nieuwe analyse-niveaus en dito indicatoren (TNO-jaarverslag (1995)).Eén analyse-niveau dat de laatste jaren sterk op de voorgrond is getreden is het "c1uster"niveau.Gelet op de veelheid aan benaderingen, zowel voor de methodologische onderbouw van het concept als voor de beleidsmatige operationalisatie en implementatie, is het zondermeer nuttig de clusterliteratuur meer in detail te bestuderen.Het onderzoek naar technologische externaliteiten en spillovers, toont bovendien aan dat het clusterdebat beter onderbouwd kan worden indien men rekening houdt met de denkkaders aangereikt door de resultaten van deze onderzoeksagenda's.Clusters en netwerken worden bovendien dikwijls in één adem genoemd.Dit omwille van het feit dat clusters vaak met kennisopbouw en -diffusie worden geassocieerd.Onderzoek heeft aangetoond dat deze opbouw en diffusie van kennis vaak een relationeel karakter heeft en, derhalve plaatsvindt in de context van "netwerken" (Allen (1977)).Zeker wanneer het gaat om de ontwikkeling van technologische innovaties wint deze kennisopbouw in netwerken steeds meer aan belang (zie Coombs et al. (1996)).Clusters worden bovendien vaak beschouwd als een hefboom ter stimulering van technologische innovatie op regionaal niveau.Vandaar tevens de noodzaak voldoende aandacht te besteden aan de relatie tussen het clusterconcept enerzijds en het fenomeen netwerkvorming anderzijds.Deze vergelijking leidt niet enkel tot de vaststelling dat er belangrijke theoretische complementariteiten bestaan tussen beide onderzoeksagenda's, doch tevens dat de invulling van het clusterconcept ongetwijfeld kan versterkt worden door een beter inzicht in de operationalisaties die geboden worden door het netwerk-onderzoek.

Cite this work

No public copy is stored for this record, so only the metadata is cited.

Stored only when both papers are in the corpus — 0 citations exist upstream.

Papers that cite the same references — the relational fallback while embeddings are still backfilling.