Brabant en de Karolingische dynastie. Over het ontstaan van een historiografische traditie

Abstract

I Inleiding Veel vorstelijke geslachten pronkten in de middeleeuwen met een illustere afstamming om zo hun internationale prestige te verhogen 1. Volgens een tiende-eeuwse genealogie zouden de graven van Vlaanderen afstammen van een Karolingische prinses 2 .In de elfde eeuw voldeed deze afstamming blijkbaar niet meer en kwam een andere traditie op, die wilde dat de legendarische woudmeester Liederik de stamvader van de Vlamingen was 3 .Het geslacht van Boulogne ging in de twaalfde eeuw nog steeds prat op een Karolingische herkomst, en zo waren er vele andere vorstenhuizen".In de vijftiende eeuw konden ook de Hollanders geen weerstand meer bieden aan de verleiding, en de graven werden voorzien van Trojaanse adelsbrieven 5 .De Brabantse hertogen koesterden eveneens hun voorgeslacht.Zoals in allerlei andere vorstendommen, ontstond in Brabant een historiografische traditie die de Karolingische afstamming van de hertogen benadrukte.Meer nog dan de zwaanridderlegende, vormt de afstammingstraditie bij uitstek het centrale thema in de Brabantse historiografie 6 .Pas relatief laat, in de eerste helft van de veertiende eeuw, bereikte deze traditie haar hoogtepunt, toen de Antwerpse schepenklerk Jan van Boendale zijn Brabantsche Y eesten schreef 7 .In de Brabantsche Y eesten wordt in ongeveer 16.000 verzen minutieus de eminente herkomst van de Brabantse vorsten weergegeven, van de stamvader Pippijn I van Landen ('Dit was dierste hertoghe') tot Jan III 8 .Boendales voorbeeld zou in de vijftiende eeuw worden gevolgd door Emond de Dynter, Petrus de Thimo, Walter Bosch en door de anonymus die de Alderexcellenste Cronyke van * Mijn hartelijke dank gaat uit naar mw.dr.M. W. Stein-Wilkeshuis, dr.W. van Anrooij, mw.drs.J. van der Meulen en drs.R. Sleiderink, die eerdere versies van dit artikel van commentaar voorzagen.1 L. Génicot, 'Princes territoriaux et sang Carolingien.La Genealogia comitum Buloniensium', in: L. Génicot, Études sur les principautés Lotharingiennes (Leuven, 1975) 217. 2 E. Freise, 'Die 'Genealogia Amulfi comitis' des Priesters Witger', Frühmittelalterliche Studien, XXIII (1989) 203-243.3 Bijvoorbeeld M. Carasso-Kok, 'Het woud zonder genade', Bijdragen en mededelingen betreffende de geschiedenis der Nederlanden (BMGN), CVII (1992) 244-245.4 Génicot, 'Princes', passim.5 K. Tilmans, Aurelius en de Divisiekroniek van 1517.Historiografie en humanisme in Holland in de tijd van Erasmus (Hilversum, 1988) 122-127.6 Zie voor de zwaanridderlegende: J.

Cite this work

No public copy is stored for this record, so only the metadata is cited.

Stored only when both papers are in the corpus — 4 citations exist upstream.

Papers that cite the same references — the relational fallback while embeddings are still backfilling.