TÜRKİYE'DE KENTLEŞME VE KENTLEŞME MODELLERİ

Abstract

1950 oncesinde son derece yavas olan kentlesme olayi, 1950’den sonra kirdan kente gocler nedeniyle hiz kazanmistir. Bununla birlikte, 1980’lere kadar olan donem incelendiginde, kentsel nufus artisinin genel olarak sanayi kentlerinde cok yuksek oldugu gorulur. Istanbul, Batman, Kirikkale, Adana ve cevresi, Karabuk, Eregli gibi merkezler 1950-1980 doneminde nufuslari hizla artan merkezlerden sadece bazilaridir. Sanayi, 1980 sonrasinda da ulkemizdeki kentlesmeye yon vermeye devam etmekle birlikte iki onemli etken daha ortaya cikmistir. Bunlardan biri turizm, digeri ulkenin dogusunda yogunluk kazanan teror olaylaridir. Elimizdeki veriler, ulkenin guney kiyilarinda Antalya cevresinde yogunlasan turizm faaliyetlerinin Antalya, Alanya, Marmaris, Fethiye, Manavgat, gibi merkezlerde cok onemli nufus artislarina neden oldugunu gostermektedir. Diger yandan Dogu ve Guneydogu Anadolu’nun kirsal kesiminde etkisini daha da agir hissettiren teror olaylari, kir nufusunun, bolge icindeki cesitli merkezlere goc etmesine yol acmistir. Nitekim Van, Sirnak, Diyarbakir, Hakkari, Bismil, Viransehir, Yuksekova, Siverek basta olmak uzere, cok sayida kent buyuk bir gocle karsi karsiya kalmistir. Turkiye’deki kentlesme olayinin esas olarak 3 model cevresinde gelistigi soylenebilir. Bunlardan sanayi, kentlesme modellerinin hem en eskisi hem de etkisini daha genis bir alanda gostermis ve gostermeye devam eden bir modeldir. Turizm ve teror kaynakli kentlesme modelleri, sanayi kaynakli kentlesme modeline gore cok daha yeni ve daha bolgesel bir nitelik gostermektedir. Turizme bagli kentlesme Akdeniz kiyilarimizin batisinda dar bir kiyi kusaginda ortaya cikarken; teror olaylarinin yol actigi kentlesme modeli Dogu ve Guneydogu Anadolu’nun bazi kentlerinde cok tipik bir kentlesme modeli olusturmaktadir. Terore bagli kentlesme modelinin digerlerinden en onemli farki ise, bolge kentlerinde biriken nufusun bu kentlerin dusuk ekonomik potansiyelleri nedeniyle, kalici olmamalaridir. Anahtar kelimeler: Turkiye, Kentlesme, Kentlesme Modelleri

Cite this work

No public copy is stored for this record, so only the metadata is cited.

Stored only when both papers are in the corpus — 38 citations exist upstream.