Ontwikkeling tussen Cultuur en Structuur

Abstract

Mijn leeropdracht in Leiden luidde 'de algemene sociologie van de Niet-Westerse Samenlevingen'.De term Niet-Westers duidt op een geografische grens, dat wil zeggen een cultuurgrens, maar het is niet zo dat een cultuurgrens ook een andere sociologie meebrengt.Een regionale begrenzing is niet van theoretische, maar van practische aard: een mens kan hoogstens een paar Niet-Westerse talen leren.Inplaats van de benoeming te weigeren heb ik de leeropdracht dan ook thematisch genterpreteerd, namelijk als de sociologie van het belangrijkste probleemcomplex waarvoor Niet-Westerse samenlevingen zich gesteld zagen en zien, dat van hun ontwikkeling.Ik noem mijn vak kortweg ontwikkelingssociologie. Ik was eerst van plan om in te gaan op de vraag hoe dat vakgebied er in het algemeen voorstaat, sinds mijn oratie van 1975, maar daar heb ik van afgezien.Omdat er elke dag nieuwe gebeurtenissen plaatsvinden, die dan beschreven kunnen worden, lijkt het of er van vooruitgang sprake is.Er wordt meer geschreven dan ooit.Theoretisch echter, dus op het vlak van verklaren waarom iets gebeurt, zijn we wel droeviger geworden maar niet zoveel wijzer.Bovendien ben ik nooit zo goed geweest in het geduldig samenvatten van wat anderen ervan denken.Na korte tijd was ik al bezig om te zeggen hoe ik er zelf over denk.Dat ga ik vanmiddag ook doen.Slechts in zeer uitzonderlijke gevallen kan men van de ontwikkeling van een land vaststellen dat zij eruit ziet als een mooie opgaande lijn.In de meeste gevallen is een golfpatroon zichtbaar.Niet alleen stagnatie is mogelijk, maar ook achteruitgang, en zelfs, op de lange termijn, wat Runciman (1989) 'deadends' noemt, een soort structurele val waar een samenleving niet meer uitkomt, althans niet als samenleving.Waar ligt dat aan?Wanneer doet zich ontwikkeling voor, wanneer niet, en waarom?Voor het begin van een antwoord is het eerst nodig dieper in te gaan op het begrip ontwikkeling zelf.In het dagelijks spraakgebruik betekent het zoveel als economische groei, eventueel zo verdeeld dat alle leden van een samenleving er enigermate deel aan hebben.Maar behalve een economische dimensie, heeft ontwikkeling ook een politieke, een sociale, en een culturele dimensie.Het probleem is dat de veranderingen welke zich op die verschillende dimensies voordoen niet in de pas lopen.Daardoor is niet duidelijk op welke wijze die verschillende dimensies nu van elkaar afhangen, en óf ze wel van elkaar afhangen.Men kan ontwikkeling ook definiëren

Cite this work

No public copy is stored for this record, so only the metadata is cited.

Stored only when both papers are in the corpus — 1 citations exist upstream.